Home / Yozgat İlimiz / Yozgat Yemek Kültürü – Meşhur Lezzetli Yemeklerimiz

Yozgat Yemek Kültürü – Meşhur Lezzetli Yemeklerimiz

Yozgat’ta Yemek Kültürü ve Halk Mutfağı

Türkler, bulunduğu coğrafya nedeniyle çeşitli toplumlarla etkileşim içine girmiştir. Bunun doğal bir sonucu olarakta zengin bir yemek kültürüne sahiptirler.
Türk mutfak kültürü bölgeden bölgeye hatta aynı il sınırları içinde dahi değişiklik arz eder. Ancak bu değişiklikten fazla etkilenmeyen yiyecek içeceklerde vardır.
Hemen her bölgemizde görülen kuru fasülye, pilav, çay, kahve gibi…
Mutfakta pişen ve sofraları süsleyen insanlığımızı besleyen yiyecek ve içeceklerimizin görülen işlevleri yanında toplumsal nitelikte olan fonksiyonları da vardır.
Statü simgesi, Dostluk arkadaşlık ve iletişim
Hediyeleşerek paylaşma,
Festivaller ziyaretlerde eğlence aracı,
Törenlerle yiyecekler ,
Toplumsallaştırma aracı olarak yiyecekler,
Ailenin yücelmesi üstün tutulması,
Turizim yoluyla ülkelerin yakınlaşması,
Yurdun tamamında görülen zengin zengin yemek kültürü; Yozgat ve yöresi için de geçerlidir. Günlük yemek çeşitleri dışında genellikle düğün, bayram, Ramazan ve özel günlerde lurulan sofralar yemek folklorumuzun ilginç konularındandır.

 

Yozgat’a has, soğuk kış gecelerinin vazgeçilmez en önemli yemeğidir, “Arabaşı”. Yozgat uzun kış gecelerinde akşam yemeğinden sonra ve yatmadan önce yapılan sohbetler esnasında ikram edilen bir çeşit ara öğün yemeğidir. Bu sebeple yemeğin asıl adı “ara aşı” olmasına rağmen halk ağzında söylene söylene arabaşı şeklini almıştır. Malzeme olarak un, su ve tuz kullanılır.

ARABAŞI:
Yozgat’a has, soğuk kış gecelerinin vazgeçilmez en önemli yemeğidir, “Arabaşı”. Yozgat uzun kış gecelerinde akşam yemeğinden sonra ve yatmadan önce yapılan sohbetler esnasında ikram edilen bir çeşit ara öğün yemeğidir. Bu sebeple yemeğin asıl adı “ara aşı” olmasına rağmen halk ağzında söylene söylene arabaşı şeklini almıştır. Malzeme olarak un, su ve tuz kullanılır. Çorbası içinse tavuk veya hindi eti kullanılır.MalzemesiHamur için:

•  su

•  650gr un (12 kişiliktir)

suyun 3 litresi ateş üzerinde kaynamaya bırakılır. Kalan soğuk suya 650 gr un ilave edilip mikserle çarpılarak bulamaç haline getirilir. Bulamaç haline getirilmiş hamur kaynamakta olan suya birdenbire boşaltılır. Oklava ile devamlı karıştırılarak, hamur mısır patlağı gibi patlamaya başlayınca 3-4 dakika daha kaynatılıp 40 cm’lik 2 adet siniye dökülüp soğutmaya bırakılır.

Çorba için:

•  Tavuk veya hindi eti (göğüs)

•  su

•  5 kaşık un (yağsız kavrulmuş un)

•  2 kaşık salça

•  1 kaşık pul biber

•  150 ve 200 gr yağ

Tüm bu malzemeler çiğ olarak karıştırılıp ocağa konulur. Köpük kayboluncaya kadar pişirilerek hazır hale getirilir. İkramdan önce didiklenen (siftelenen) et çorbaya ilave edilip bir taşım kaynatılıp servis yapılır.
Soğumaya bırakılan hamur, ıslak bir bıçak ile baklava dilimleri şeklinde kesilir. Tepsinin ortası çorba kasesi sığacak şekilde açılır, açılan yere çorba kasesi yerleştirilir. Kesilen hamurlar kaşık üzerine yerleştirilerek çorba ile birlikte çiğnemeden yutulur. (Yozgat Belediyesi tarafından Türk Patent Enstitüsüne “Yozgat Yöresi Yemeğidir” diye tescil ettirilmiştir.)
DESTİ KEBABI:

Mevcut grubun sayısına göre büyüklüğü tespit edilecek sağlam bir su testisi alınır. Örneğin misafir 10 kişi olduğunda orta boy bir testi tercih edilmelidir. Yöreye has bir yemek türüdür. Tandır ekmeği ile yenir. Sokum ya da dürüm yapılır.
Malzemesi:

(Yaklaşık 10 Kişilik)

•  1 adet Testi

•  . Kuşbaşı et

•  . Domates

•  300 gr. Sarımsak

•  200 gr. Sivri biber

•  200 gr. Tereyağı

•  Karabiber, tuz

Yapılışı:

Doğranmış domates, sivri biber ve sarımsak kuşbaşı ete katılarak ezmeden iyice karıştırılır. Yeterince tuz ilave edilir. Testi içi iyice yıkandıktan sonra karıştırılan malzeme testinin içerisine doldurulur. En üste tereyağı konulur. Testinin ağzı hamur ile kapatılır ve ortası hafif açılır. Genellikle açık havada odun veya meşe kömürü yakılmış bir ateşte pişirilir. İki saate yakın bir zamanda pişen yemeği ilk defa yapanlara meşe kömürüyle yapmaları tavsiye edilir. Yemek piştikten sonra testi kırılarak yemek testinin içinden servis yapılır.Testi Kebabı,  Yozgat Belediyesi tarafından Türk Patent Enstitüsüne “Yozgat Yöresi Yemeğidir” diye tescil ettirilmiştir.

 

TANDIR KEBABI:


Malzemeler:

(4 kişilik)

• 1 kg kuzu eti

•1/2 Domates

•250 gr sivri biber

•2 baş kuru soğan, tuz ve karabiber.

Yapılışı:

Kebap için alınan et bir gün önceden tuzlanıp dinlenmeye bırakılır. Özel olarak hazırlanan tandır ocağında iki taraflı yanan ateşin ortasına şişlere takılarak yarım saat pişmeye bırakılır. Domatesler ve biberler ayrı pişirilir. Yarım saat ateşte pişen etler közde içini çekmesi için 10-15 dk bekletilir. Pişmiş olan et özel pidesinin üstünde doğranır. İsteğe göre karabiber eklenir. Domates, biber ve kuru soğandan oluşan tabakta, doğranmış pidelerle servis yapılır.Kaynak Kişi: Mehmet  KEVEN,70

 

MADIMAK:

Malzemesi:

•  . madımak

•  Bir kase yoğurt

•  150 gr. pastırma

•  Bir-iki diş sarımsak

1 su bardağı bulgur

•  Tuz, biber, yağ, salça


Yapılışı:
Madımak temizlendikten sonra satırla kıyılarak iyice küçültülür. Bir tencereye yağ, salça, pastırma konularak kavrulur. Kıyılan madımak üzerine ilave edilir. 15 dakika pişirildikten sonra servis yapılır. Sarımsaklı yoğurt isteğe göre sos olarak kullanılır.

 

PARMAK ÇÖREK

Yozgat’a özel bir ekmek türü olup gerçek lezzet için ustalık hizmetinin tam bir profesyonellik gerektirdiği hamur kıvamının ve pişme kıvamı ile usullerinin çok iyi bilinmesi gereken bir gıda maddesidir. En önemli özelliği ise hiç bir katkı maddesi içermemesi ve taş fırında odun ateşiyle yalnız ateşe maruz kalmadan, ısısıyla pişirilmesidir. Ayrıca üretimde sadece hazır maya kullanılmamakta belli bir miktarda da ekşi maya olarak tabir edilen bir gün önce üretimde kullanılan hamurdan kullanılmaktadır. Bu kullanılan ekşi maya, parmak çöreğe has bir tat vermekte ve pişme sırasında kalın kabuk yapıp parmak çöreğin çıtır olmasını sağlamaktadır.

Malzemesi un, su, tuz ve mayadır. Maya ise hazır ekmek mayası ve ekşi mayadan oluşmaktadır.
Yapılışı:

Tüm malzemeler yoğurma kazanında karıştırılarak yoğrulur. Hamur yumuşaklığı  ne fazla sert ne fazla yumuşak olmalıdır. Yoğurma işlemi 30 – 40 dk sürmektedir. Yoğrulan hamur yaklaşık yarım saat dinlendirilir. Daha sonra 320 gr. Olacak şekilde gramajlanır. Gramajlanan her 320 gr hamur göz kararı dört eşit parçaya bölünür. Bölünen dört hamurun her biri uzatılıp yan yana birleştirilip baştaki ve sondaki hamurlar oval olacak şekilde birbirine birleştirilir. Bu şekil, elimizdeki parmak şekline benzediği için parmak çöreği denmiştir. Şekil verme işleminden sonra 10 litre sıcak suya 200 gr. un karıştırılarak hazırlanmış karışım fırça ile hamurun üzerine sürülür. Bu karışımı sürmemizdeki amaç üzerinin nemli kalması ve kabuk bağlamamasıdır. Yaklaşık 20 dk. daha dinlendirdikten sonra üzerine yumurta sarısı ve akıyla karıştırılmış hali sürülerek 220-230 derece taş fırında, direk ateşe maruz kalmadan, sönük fırında ve odun ateşiyle 15-20 dakikada pişirilmektedir.

 

ÇİĞDEM PİLAVİ

Çiğdem Pilavı
Çiğdem Pilavı

Malzemeler ( 8-10 kişilik)
4 kase bulgur
1 kase Tereyağ
8 kase tavuk suyu
1 kase Çiğdem

YAPILIŞI: Tereyağı bir tavada eritilir. Bulgur, bu yağ ile biraz kavrulduktan sonra tavuk suyu ilave edilir. Piştikten sonra üzerine Çiğdem’in köy kısmı ve çiçeği ilave edilir. Dinlenmeye bırakılır.

KAVURGA:

Kavurga
Kavurga

YAPILIŞI: Bulgurun yeni pişmişine hedik denildiği gibi, bulgurun kurusu ateşte kavrularak, içine de çedene katılırsa ona da kavurga denir. Kavurga bulgurun
yanı sıra ayıklanmış buğdaydan da yapılır. Uzun kış gecelerinde çerez olarak Yozgat yöresinde tüketilir.

SULU KÖFTE

Sulu Köfte
Sulu Köfte

Sulu köfte hemen her düğün ve özel günlerde vazgeçilmez temel bir yemek çeşididir. Uzun süre tok tutması nedeniyle sıklıkla tercih edilir.
YAPILIŞI: Bulgur ve kıyma dövülür. Çeşitli baharatlar katılıp yoğrulur. Çok küçük bilye büyüklüğünde parçalara ayrılıp yuvarlanır. Ayrı bir tencerede yağıyla salçası yapılıp köfteler içine atılarak pişine kadar kaynatılır. Afiyetle yenilir.

YARMA AŞI

Yarma Aşı
Yarma Aşı

YAPILIŞI: Diri buğday dövülerek buğdaylar üzerindeki kabuklar alınır. Kalan kısım yarma olarak bilinir. Yarma kazanda kaynatılarak süzülür. Derin bir kaba alınan yarma aşının ortası açılıp içine yağlı et suyu dökülür.
Servise hazır hale getirilir. Yarma aşının yapılışı bazı yörelerde değişiklik gösterir. Tere yağda kuru soğan ve salça kavrulur, içerisine 3 su bardağı su koyulur biraz daha kavrulan bu harcın içine daha evvelden kaynatılan yarma ve kuru fasulye koyulur.
Suyu çekene kadar pişirilir. Suyunu çektikten sonra servise hazır hale gelir.

OMAÇ

Omaç
Omaç

YAPILIŞI: Malzemeleri yufka, tuz, yumurta ve yağdır. Yufkalar küçük parçalara ayrılıp tereyağında kavrulur. Üzerine yumurta kırılır.
Bu karışım bir başka yufkanın içine sarılarak yenir.

CILBIR

Cılbır
Cılbır

YAPILIŞI: Malzeme olarka mercimek, un, kuru soğan, tuz kullanılır. Bir tencerede su ile mercimek kaynatılır. Piştikten sonra başka kapta yapılan unlu bulamaç
mercimeğe ilave edilir. Kavrulmuş soğan bu malzemenin üzerine dökülür.

HEDİK:

Hedik
Hedik

Bir toplantı yada misafire ikram edilen kuru yemiş yerine geçen bir yiyecektir.
Malzemesi:
1 kg buğday
250 gr nohut
500 gr kuru fasulye
250 gr kavrulmuş çedene, biraz tuz.

YAPILIŞI: Buğday, nohut ve fasulye bir tencerede iyice pişirilinceye kadar haşlanır. Suyu süzülü; sonra indirilip üzerine kavrulmuş tuzlu çedene ilave edilerek servis yapılır.

HASİDE ÇORBASI

HASİDE ÇORBASI
HASİDE ÇORBASI

Malzemeler
2 litre su
2 su bardağı üzüm pekmezi veya toz şeker
6 kaşık buğday nişastası

YAPILIŞI:
Pekmez ve su karıştırılır. Nişastası eklenir. Topaklanmaması için sürekli karıştırılır. 15 dakika kadar kaynatılır. Üzerine arzuya göre cevi veya fındık konulabilir.

KABAK ÇİÇEĞİ DOLMASI

Kabak Çiçeği Dolması
Kabak Çiçeği Dolması

Malzemesi : ( 6 kişilik )
Yarım kilo kabak çiçeği
Yeteri miktarda zeytin yağı
1 baş kuru soğan
1 yemek kaşığı salça
1 kase bulgur
1 fincan pirinç
Dere otu maydaonuz,
Pul biber ve tuz

YAPILIŞI: Soğan yemeklik doğranır, zeytinyağında pembeleşinceye kadar kavrulup salçası eklenir. Dah sonra bulgur ve pirinç koyulur. Bu harç bir miktar kavrulur. Yeşilliği ve baharatı da koyulduktan sonra üzerine 1,5 su bardağı su koyulur. bu su çekene
kadar iç pişirilir ve ılıyana kadar dinlendirilir. Çiçeklerin sap kısmı ayıklanır. İçlerine birer tatlı kaşığı hazırlanan harçtan koyulur ve çiçeklerin yaprakları harcın üstüne kapatılır. Tencereye yatay halde dizilir. (çiçeklerin açılmaması için sap kısmı bir öncekinin ağız kısmına gelecek şekilde dizmeye özen gösterilir)
Dolmaların üstünü geçmeyecek şekilde su ve bir miktar zeytinyağı eklenir. Suyunun taşmaması için de küçük bir tabak ters çevrilerek koyulabilir.

YUMURTA TATLISI

Yumurta Tatlısı
Yumurta Tatlısı

Malzemeler
3 yumurta
2 yemek kaşığı yoğurt
1 paket hamur kabartma tozu
Aldığınca un
Şerbeti : 4 su bardağı toz şeker, 5 su bardağı şeker ve birkaç damla limon suyu

YAPILIŞI: 3 yumurta derin bir kasede çırpılır. Daha sonra yoğurt ilave edilir. Ardından iki kaşık un koyulup çırpılır. Bu işlem üç dört kez tekrarlanır. Kabartma tozu bir miktar unla karılarak karışıma eklenir.
Derin bir kızartma tavasında 1,5 kiloya yakın sıvı yağ kızdırılır. Hazırlanan hafif kıvamlı karışım bir tatlı kaşığı yardımıyla kızgın yağın içine lokma lokma bırakılır.
Pembeleşince alınır. Soğuyan tatlının üzerine ılık şerbet dökülür. Yarım saat dinlendirilir. Üzerine hindistancevizi ile süslenerek servis edilir.

MISIR TATLISI

Mısır Tatlısı
Mısır Tatlısı

Malzemesi 10 kişilik
1 kg Mısır unu
2 yumurta
1 kase un
1 su bardağı sıvı yağ
1 su bardağı yoğurt
1 su bardağı su
1 paket kabartma tozu
Şerbeti için 2,5 su bardağı toz şeker ve 2,5 su bardağı su

YAPILIŞI: Yumurta, yağ, su, yoğurt ve kabartma tozu derin bir kaseye alınır. Mısır unu ve normal un eklenip yoğrulur. Cevizden büyük bezeler alınır, yuvarlanır ve
yağlanmış tepsiye dizilir. Bezelerin her biri için el muhakkak ıslatılır. Aksi taktirde bezeler ele yapışır. Üstü kızarana kadar yani yaklaşık 30 dk pişirilir. Tatlı sıcakken yine sıcak olan şerbet üzerine dökülür.
Ağzı kapatılır ve şerbeti çekene kadar dinlendirilir, daha sonra servise hazır hale gelir.

EKŞİLİ KABAK

Ekşili Kabak
Ekşili Kabak

Malzemesi:
1 adet kara kabak veya yarım bal kabağı
bir yemek kaşığı un, yeteri kadar tuz
iki adet kuru soğan
bir yemek kaşığı salça

Sosu İçin:
4 diş sarımsak
1 adet yumurta
1 çay bardağı sirke
1 tatlı kaşığı tuz

Yapılışı: Kabaklar ince ince dilimlenip yıkanır. 1 yemek kaşığı un ve tuzla harmanlanır. Fırın tepsisine alınır. 30 dk kadar fırında pişirilir. Bir tavada orta boy iki adet kuru soğan sıvı yağ ile kavrulur. Bir yemek kaşığı
salça ve iki su bardağı kadar su eklenir. Bu salçalı su kabağının üstünü kapatacak şekilde ayarlanıp fırındaki kabağın üstüne dökülür. 5-10 dk daha fırınlanır.

Sosu: 4 diş sarımsak ezilir. 1 yumurta, 1 çay bardağı sirke ve tuz karıştırılır.
fırındaki kabağın üzerine gezdirilir. 5 dk daha pişirilir ve servis edilir.

BÜRYEN PİLAVI

BÜRYEN PİLAVI
BÜRYEN PİLAVI

Malzemesi 10 kişilik
1 kg pirinç
1 su bardağı yemeklik bulgur
2 tatlı kaşığı tuz
1 adet tavuk
1 lt tavuk suyu
Tere yağı

YAPILIŞI: Genişçe bir tavada pirinç ve bulgur 5 dk kadar normal ateşte kavrulur. Tuzu eklenir ve fırın tepsisine alınır. Tavuk suyu eklenerek fırına sürülür,
suyu çekene kadar pişirilir. Daha sonra pilavın üstüne tüm tavuk parçalanmadan koyulur. Bir tavada eritilmiş terayağı, hem pilavın hem de tavuğun üzerine gezdirilip
tekrar fırına sürülür. 5 dk daha pişirilir ve suyunu çektikten sonra hazır hale gelir.

TENE PİLAVI

TENE PİLAVI
TENE PİLAVI

Malzemeler
2 yemek kaşığı tereyağı
1 yemek kaşığı tuz
3 su bardağı su
1 su bardağı tene pilavı

Hamurunun Hazırlanması: 10 adet yumurta bir kaba kırılır. Aynı kapla yumurta ne kadar gelmşise onun iki misli süt ölçülür, iki kilo kadar un ve tuz da eklenerek sert bir hamur elde edilir.
Hamur elle parçalanarak kalburdan (halburdan) geçiriilir. İrili ufaklı bir hale getirilen hamur 1 hafta kadar açık havada kurutulur. “Tene” adıyla bilinen kuruyan hamurdan çorba yapılır, veya hamur pilav olarak kullanılır.
Yozgat Akdağmadeni yöresinde yaygındır.

Pilavın Yapılışı: Bir tavada tereyağı kavrulur. Tuz ve su eklenir. Kaynamaya başlayınca tenesi koyulur. Suyu çekinceye kadar yaklaşık 10 dk pişirilir.

TAS KEBABI

Tas Kebabı
Tas Kebabı

Malzemeler:
yarım kilo kuşbaşı et
yarım kilo arpacık soğan
1 yemek kaşığı salça
1 tatlı kaşığı pul biber ve tuz

Yapılışı: Kuşbaşı doğranmış et güveçte pişirilir. Salça konulunca bira daha kavrulur. Arpacık soğanlar ve tuz eklenir. 10 dk daha kavrulur. Çukur bir tas ters çevrilir ve bütün malzemeler içine toplanır.
Üzerine, tası geçmeyecek kadar su eklenip 45 dk kadar pişirilir. Sonra servise hazır hale gelir.

GİLİK

Gilik Köfte
Gilik Köfte

Malzemeler: yarım kg kıyma, yarım kg köftelik bulgur, 2 orta boy kuru soğan, 2 yumurta, 2 yemek kaşığı un, 2 tatlı kaşığı tuz, 1 er tatlı kaşığı arzuya göre baharat ve reyhan

Yapılışı: Bütün malzemeler derin bir kasede iyice yoğrulur ve köfteye avuç içi büyüklüğünde, 1-2cm kalınlığında yassı bir şekil verilir. Sıvı yağda kızartılır.
Genellikle kışın soba üzerinde kızartılarak lezzetli bir şekilde tüketilir.

BAZLAMA

Bazlama
Bazlama

Yapılışı: Ufak çapta ve kalın açılan yufkaya bazlama denir. Tam bezi ile büyük bir bazlama yapılır. Bir beziyi üç veya dörde bölerekte küçük bazlamalar yapılır.
Yufka çabuk bayatlamadığı için aileler kışlık ekmeklerini yaparak bir odaya yığarlar. İçine yağ katarak yapılan bazlamaya ise katmer denir.

SOĞAN AŞI 6 Kişilik

Soğan Aşı
Soğan Aşı

Malzemeler:
Yaklaşık 10 adet kuru soğan
250 gr kıyma
2 yumurta
1 avuç kadar siyah kuru erik
1 yemek kaşığı salça, tuz
2 litre su
Sıvı yağ

YAPILIŞI

Kıyma yağda kavrulur, soğanlar yemeklikten biraz daha irice doğranır, pembeleşene kadar kavrulur. Salçası eklenir. İki yumurta kırılıp erikler de içine atılır. 2 litre su eklenir. 20 dk kadar pişirildikten sonra servise hazır hale gelir.

GINNIÇ

Gınnıç
Gınnıç

Yozgat’ta yaşayan Çerkezler tarafından bilinen ve yapılan bir yemektir.

Malzemeler: 1 kg un, tuz, sarımsak,

Yapılışı 5 Kişilik: 1 Kg un, unu hamur edecek kadar soğutulmuş tavuk suyu, 1 yemek kaşığı tuz. Bu malzeme hamur sert olacak şekilde yoğurulur Hepsi büyükçe bir beze yapılır. Bu beze, oklava yardımıyla biraz da unlanarak yaklaşık
3 cm kalınlığında açılır. Ortadan kesilerek iki parça elde edilir. Yarım daire şeklindeki bu parçalarda da iki parmak kalınlığında şerit şerit kesilir. Son olarak şerit halindeki hamur da erişteden daha kalın şekilde kesilir.
Her bir parçaya iki parmakla bastırılır bu da hamurun yuvarlanmasını sağlar.

Bir tencerede 4-5 kilo su, içine 1 yemek kaşığı tuz konularak kaynatılır. Daha sonra kaynayan bu suyun içerisine hamur atılır ve haşlanır.
Pişince hamurun beyazlığı kalmayıncaya kadar süzülür. Bir tepsiye alınır ve üzerine didiklenmiş tavuk eti serpilir. Tavuk suyu derince bir kaseye alınır.
Ayrıca dövülmüş sarımsak ta bulundurulur. Servise sunulduğunda bir kaşık hamur alınır, tavuk suyundan ve isteğe göre sarımsak sosundan alınır.

KABAK TASLAMA

Yapılışı
Bal kabağı eşit parçalara ayrılır. Bu parçalardan ağız ağza gelecek şekilde içine kapatılır. Üçayak (Sacayağı) üzerine konulur. Altında hafif ateş olur. Yine etrafı ve üstü ateşle çevrilir. (Bu işlem için meşe odunu tercih edilir) Kabağın kokusundan ve kavuruk olduğundan pişip pişmediği anlaşılır.
Saç hafif aralanıp kabağın kabuktan ayrıldığı görülürse piştiğine işarettir. Ateşten alınır, dinlendirilkten sonra üzerine toz şeker serpilip yemeye hazır hale getirilir.

KÜL PUAÇASI VEYA ÇERETME
Daha çok göçmen ailelerin sofrasında vazgeçilmez yiyeceklerinden biridir.

Yapılışı: Özel topraktan çamur şeklinde yoğrulup tepsi şeklinde “Çeretme” yapılır. Kıyıları kıvrılarak çatlamaması için gölgede kurutulur. Kuruyan çeretmeye önceden
hazırlanmış ekmek hamuru konur. Altında üçayağıa yerleştirilip kömür üstünde pişerken kızgın kül ekmeğin üzerine kapatılır. Puaçanın içinin çekmesi için delik açılır elle veya bir tahta kaşıkla vurulur, üzerinde ayrıca el parçası büyüklüğünde “Turta” denilen ekmek pişirilip yenilmektedir.

HELLE 1
Yozgat Merkez ve ilçelerde yapılışı değişiklik arz eden Helle Çorbasının Merkez’de yaygın olarak yapılışı şu şekildedir:
Malzeme olarak yeşil mercimek, un, kuru soğan, tuz, arzuya göre erişte kullanılır. Bir tencerede su ile mercimek kaynatılır. Piştikten sonra başka kapta yapılan unlu
bulamaç veya erişte mercimeğe ilave edilir. Kavrulmuş soğan bu malzemenin üzerine dökülür, bu şekilde servis edilerek afiyetle ikram edilir.

HELLE 2
Kazankaya yöresindeki deyimiyle “Buynuz Pakla” (kuru fasulyeden çok daha küçük olan ve sadece çorba yapımında kullanılan açık renkli bir kuru baklagil) Çorbası şu şekilde yapılır;
Kişi sayısına göre tencereye su koyulur, içerisine yaklaşık 1 su ardağı bakladan atılır, demli bir çay rengi alana kadar kaynatılır. Daha sonra içerisine 1 çay bardağı kadar haşlanmış yarma koyulur ve bir süre de böyle
kaynatılır. 1 yemek kaşığı kavrulmuş un soğuk suda özenerek yavaş yavaş çorbanın içerisine ilave edilir. Servis edilmeden önce üzerine ince kıyılmış kuru soğan yağda yakılarak gezdirilir.

MIHLAMA 5 Kişilik
YAPILIŞI: 5 kişilik mıhlama için 5 kg kuru soğan ince ince kıyılır, sıvı yağda kavrulur, üzerine kavrulmuş kıyma döşenir, Kirpikli denilen bakır sahanda ayrı ayrı
koyulur. Kaşıkla biraz içi açılır ve buraya 3’e yumurta kırılır. Yumurtaların üzerine de pul biber eklenir. Kapağı kapatılarak pişirilir.

TARHANA ÇORBASI
Çorbanın ana malzemesi olan “katık” şu şekilde yapılır; yayığın içine 5 kg yoğurt ile 1 kg su koyulur ve yayılır. Elde edilen bu katığa 2 kg’ye yakın yarma koyulur. İçine 10 adet yumurta kırılır. Karıştırılarka pişirilir.
Ocaktan alınıp temiz bir bezin üstüne kaşık kaşık dökülür ve yaklaşık 1 hafta kadar kurumaya bırakılır.

Pişirileceği zaman, kişi sayısına göre; örneğin 3 kişilik yapılacaksa kurumuş tarhanadan 5 ile 10 adet kaynar suya geceden ıslatıp ağzı kapatılır. Sabaha kadar yumuşayan tarhananın suyu süzülür. Üstüne yeniden su koyulur ve ezilir. Ocağa koyulup pişirilir, üstüne nane yakılır.
Kazankaya’da yapılan bu tarhananın içerisinde diğer tarhanalardan farklı olarak yapım ve pişme aşamasında un konulmaz.

KATIKLI ÇORBA

1 su bardağına yakın yöresel deyimiyle ağpakla(kurufasulye) haşlanır. Başka bir kapta yarma haşlanır. Yoğurt özenir ve önce yarma ile karıştırılır. Daha sonra bu karışımın ağpaklanın içine katılır. Yakşalık 5 dk daha kaynatılıp servis edilir

SİNİ
8 beze hamur yoğrulur ve yufka şeklinde açılır. Fırın tepsisine ilk önce 4 tanesi üst üste koyulur. Her bir yufka arasına eritilmiş tereyağı kaşıkla gezdirilir. Kurumuş yufka ekmekleri iyice ufalanır ve terayağında hafif harmanlanır. içine 3-4 adet yumurta kırılır ki bunun adı OMAÇtır.
Bu omaç tepsiye dizilen 4 adet yufkanın üzerine güzelce yayılır. Kalan diğer 4 yufka da araları tere yağlanarak tepsiye dizilir. Aralarında süt de koyulabilir. Fırında üstü kızarana kadar pişirilir. Fırından çıkarılınca
kurumaması için üstüne ince bir yufka daha serilir. Biraz dinlendirilen sini (börek), bıçakla dilimlenir ve servis edilir.

EZME
Normal günlerde yapılmakla beraber, düğünlerde vazgeçilmez bir içecek olan “ezme” şu şekilde yapılır. Güzün toplanan kuşburnu, temizlenip halburlanır, yıkanır ve üzerine su eklenir.
Hamur kıvamına gelene kadar pişirilir. Daha özlü olsun diye içerisine ufalanmış yufka veya bir miktar buğday koyulur. Soğuduktan sonra ilistirden (süzgeç) geçirilir. Kepçe ile iyice ezilir. Dikenlerinden ayrılsın diye bir kez de elektren geçirilir. Helkelere doldurulur ve arzuya göre şeker eklenir. Sulandırılarak ikram edilir.

EKMEK AŞI
Kurumuş yufka ekmeği ufak parçalar haline getirilir. Geniş bir tavaya alınan yufkaların üzerinde emebileceği kadar su gezdirilir. Böylece yufkalar yumuşamış olur. Daha sonra ocak yakılır ve tavada hafif kızarma durumuna gelene kadar tahta bir kaşık veya maşa ile çevrilir.
En sonunda üzerine başka bir tavada kızartılan tereyağı gezdirilir. Üzerine pekmez gezdirilerek tatlandırılır. Bu iş için yarım su bardağı pekmez yeterli olacaktır.

SÜTLÜ ÇORBA
Kişi sayısına göre ayarlanacak soğuk sütün içine bulgur (düğ) yöresel deyişle düğürcük ve isteğe bağlı yarma koyulur, biraz tuz eklenilir ve pişirilir. Yine isteğe göre çorbanın içine siyah veya sarı üzüm kurusu katılarak birkaç dakika daha kaynatılır. Çorba servise hazırdır.

SALP (SAHLEP) Orkideler ailesinin birçok türünün toprakaltı yumrularından elde edilen içecektir. Sahleplerin anavatanlarının birisi de Akdağmadeni ilçesidir.
Akdağmadeni ve Salep: Salepin Faydaları: Göğsü yumuşatır, öksürük ve bronşite faydalıdır. Kabızlığı giderir. Basur memelerinde faydalıdır. Zihnin çalışma gücünü arttırır. Kalbi kuvvetlendirir. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Vücudun ısınmasını sağlar. Kış günlerinin vazgeçilmez içeceğidir.

About admin

Check Also

yozgat_deyisleri

Yozgat Deyişleri

Yozgat İlimize özgü şive örneklerini burada bulabilirsiniz. Yozgat Deyişleri -A-a Aalen: Dur, eğlen, bekle Aaleşme: …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: